Acetaldehyde

นพ.สุทธิพัฒน์ วงศ์วิทย์วิโชติ (31 พฤษภาคม 2555)

ชื่อสาร Acetaldehyde ||||| ชื่อเรียกอื่น ethanal, ethyl aldehyde, aldehyde C, acetic aldehyde

สูตรเคมี CH3CHO ||||| CAS Number 75-07-0 ||||| UN Number 1089 ||||| ขนาดโมเลกุล 46.06

ลักษณะทางกายภาพ ของเหลวไม่มีสี ติดไฟได้ ละลายในน้ำ มีกลิ่นฉุนมากแต่ถ้าเจือจางลงจะมีกลิ่นเหมือนผลไม้ odor threshold อยู่ที่ 0.05 ppm (0.09 mg/m3) ระเหยเป็นไอที่อุณหภูมิห้อง เกิดในธรรมชาติอยู่ในกาแฟ ขนมปัง ผลไม้สุก และจากกระบวนการเผาผลาญอาหารของพืช

อันตรายทางเคมี ละลายได้ในแอลกอฮอล์ ไวต่อปฏิกิริยาสูง มีแนวโน้มที่จะเกิดปฏิกิริยาโพลิเมอร์ ก่อให้เกิดเปอร์ออกไซด์ อาจเกิดปฏิกิริยาที่รุนแรง เป็นอันตรายเมื่อทำปฏิกิริยากับพลาสติก ยาง สารเคมีในสภาพที่เป็นไอระเหยหรือแก๊ส เมื่อผสมกับอากาศก่อให้เกิดการระเบิดได้

การผลิต ได้มาจากปฏิกิริยา oxidation ของ ethanol

การนำไปใช้ ใช้เป็นสารกึ่งกลาง (intermediate) ของการผลิตสารเคมีอื่นหลายชนิด เช่น acetic acid, acetic anhydride, cellulose acetate, vinyl acetate resins, acetate esters, pentaerythritol, การสังเคราะห์อนุพันธ์ของ pyridine, terephthalic acid และ peracetic acid ใช้ในการผลิตน้ำหอม polyester resin สีย้อมที่ เป็นด่าง ใช้เป็นสารกันบูดในผลไม้และเนื้อปลา ใช้เป็นสารแต่งรสชาติ เปลี่ยนโครงสร้างโมเลกุลของแอลกอฮอล์ เป็นส่วนประกอบของเชื้อเพลิง ทำให้ gelatin แข็งตัว เป็นตัวทำละลายในอุตสาหกรรมยาง ฟอกหนัง กระดาษ และทำกระจกเงา

การเข้าสู่ร่างกาย ในตับเอนไซม์ alcohol dehydrogenase จะเปลี่ยน ethanol ให้เป็น acetaldehyde และจะ มีเอนไซม์ acetaldehyde dehydrogenase ที่เปลี่ยน acetaldehyde ให้เป็น acetic acid ในคนเอเชียตะวันออกจะมีการกลายพันธุ์ของ gene ที่สร้างเอนไซม์ acetaldehyde dehydrogenase ทำให้เอนไซม์ทำงานได้ไม่เต็มที่ จึงทำให้มีอาการ alcohol flush reaction และเมาค้างในกลุ่มคนดังกล่าว และacetaldehyde ยังพบเป็นส่วนประกอบในบุหรี่ โดยจะเสริมฤทธิ์ของ nicotine ทำให้ติดบุหรี่

ผลระยะฉับพลัน ระคายเคืองต่อดวงตา ผิวหนัง และระบบทางเดินหายใจ ถ้าสูดดมเข้าไปปริมาณมากทำให้เกิดปอดบวมน้ำ (pulmonary edema) กดการหายใจ และความดันสูงขึ้นในสัตว์ทดลอง ผลจากการหายใจมีโอกาสก่อพิษน้อยกว่าจากการกินหรือการสัมผัสทางผิวหนัง

ผลระยะยาวหรือการได้รับซ้ำๆ อาการคล้ายคนติดสุรา ทำให้เกิดมะเร็งที่เยื่อบุโพรงจมูก (nasal mucosa ) และกล่องเสียง (larynx) ในสัตว์ทดลอง

ค่ามาตรฐาน

  • IARC carcinogenic class 2B
  • OSHA PEL – TWA = 100 ppm (360 mg/m3)
  • ACGIH TLV - Ceiling = 25 ppm, Carcinogenicity = A3 (ACGIH 1992)
  • NIOSH – IDLH = 2,000 ppm (3,600 mg/m3) (NIOSH 2005)
  • ERPG-1 10 ppm
  • ERPG-2 200 ppm
  • ERPG-3 1,000 ppm
  • ค่าในสิ่งแวดล้อมประเทศไทย ตามประกาศกรมควบคุมมลพิษ เรื่อง กำหนดค่าเฝ้าระวังสำหรับ สารอินทรีย์ระเหยง่ายในบรรยากาศโดยทั่วไปใน 24 ชั่วโมง กำหนดให้ อะซิทัลดีไฮด์ (acetaldehyde) ต้องไม่เกิน 860 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (พ.ศ. 2552)

ตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ (Biomarker) ไม่สามารถตรวจวัดได้จากเลือดและทางลมหายใจ

การรักษา รักษาตามอาการ ไม่มียาต้านพิษ (antidote) สำหรับสารนี้

ข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม เป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตในน้ำ เป็นอันตรายต่อแหล่งน้ำดื่ม มีแนวโน้มในการสะสมทางชีวภาพต่ำ

เอกสารอ้างอิง

  1. http://www.epa.gov/ttn/atw/hlthef/acetalde.html [cited 2010, 5 January].
  2. http://msds.pcd.go.th/searchName.asp?vID=84 [cited 2010, 5 January].
  3. Ladou J. Current occupational & environmental medicine 4th ed. New York: McGraw-Hill 2007.
  4. Olson KR, Anderson IB, Benowitz NL, Blanc PD, Clark RF, Kearney TE, et al. Poisoning & drug overdose. the California Poison Control System. 5th ed. New York: McGraw-Hill 2004.

มูลนิธิสัมมาอาชีวะ พ.ศ. 2554 ไม่สงวนลิขสิทธิ์